Op Netflix kan je sinds 7 april kijken naar een documentaire over de harde clash tussen de GM’s Magnus Carlsen en Hans Niemann. Carlsen is voormalig wereldkampioen en nog steeds nummer 1 op de wereldranglijst. Niemann is een jonge Amerikaanse GM die zichzelf eerst op de kaart zette als online speler om vervolgens ook “over the board” de ranglijst te bestormen en is actueel nummer 20 met 2735 fide-ELO.

Ik schets even kort en chronologisch de feiten:

In september 2022 versloeg Hans Niemann Magnus Carlsen op de Sinquefield Cup in Saint Louis, waarna Carlsen zich terugtrok uit het toernooi. Die terugtrekking werd breed gezien als een impliciete beschuldiging van vals spel en Carlsen zei later dat hij dacht dat Niemann meer en recenter had gecheat dan publiekelijk was toegegeven. Niemann ontkende dat hij in die partij of in andere over-the-board partijen had vals gespeeld en nam de vlucht vooruit toegevend dat hij eerder online wel had “gecheat”. Er zijn nooit harde bewijzen gevonden voor vals spelen OTB en de beschuldiging leek vooral ingegeven door de voorgeschiedenis van het online vals spelen en dit in de combinatie met Niemanns steile ratingopgang en het eerder onwaarschijnlijke verlies van Carlsen. In oktober 2022 spande Niemann dan ook een grote rechtszaak aan tegen Carlsen met een typisch Amerikaanse duizelingwekkend schadeclaim, maar in in juni 2023 werden de claims afgewezen. In augustus 2023 bereikten de betrokkenen een schikking, waarmee de juridische strijd eindigde, maar zonder definitief bewijs dat de Sinquefield Cup-partij zelf vals was.

De documentaire geeft geen nieuwe inzichten in deze beruchte clash tussen 2 GM’s, maar is wel een hele mooie schets van de ontwikkelingen in het internationale schaken van het laatste decennium en in het bijzonder de invloed van het online-schaken en de pandemie op de globalisering van ons favoriete tijdverdrijf. Daarnaast krijgen we meer inzicht in de beleving van de hoofdrolspelers in een schandaal dat je zelf niet verzonnen zou krijgen. Voor wie geïnteresseerd is in schaken en de belevenissen in de top van het wereldje is dit een aanrader.

Zelf was ik vooral ook geïnteresseerd in de bewuste schaakpartij. 

Carlsen bekent zich niet te snel tot een typische opening, maar zoekt bewust een zijlijn op met niet te veel bekende theorie met als doel via zijn creativiteit en uiteraard sublieme skills de partij naar zich toe te kunnen trekken. Hierdoor krijg je een partij die opent met damegambiet en Nimzo-Indisch beantwoordt wordt en waarna door de keuze voor de fianchetto variatie er wat Catalaanse kenmerken in komen. Niemann speelt gewoon secuur mee en antwoordt keer op keer met een zet die binnen de top 3 van zijn keuzemogelijkheden ligt. Dus op geen enkel moment is er een langdurige streak van beste zetten die de wenkbrauwen zou kunnen doen fronsen, maar door het eerder matige spel van Carlsen glijdt de partij hem langzaam maar zeker uit handen. Dus deze verliespartij is absoluut niet zozeer een gevolg van een onsterfelijke partij van Niemann, maar ik zou vooral het oordeel aan jullie zelf willen laten en aanraden om de documentaire eens rustig te bekijken. Zeker de moeite waard!