Na ronde 8 trekken we nog grotere ogen dan ervoor. Het verschil tussen de twee groepen kon nauwelijks ruimer zijn. In het Open heb je een leider die twee volle punten uittorent boven zijn naaste concurrenten, bij de Dames staan ze met z’n vijven eerst, met ‘maar’ twee punten voorsprong op de laatste. Wie daar op gegokt heeft, kan vast drie levens lang rentenieren.

Wat gebeurde er dan allemaal? Bij de heren namen Nakamura en Giri revanche voor hun nederlaag in de eerste ronde tegen resp. Caruana en Praggnanandhaa, terwijl Sindarov aan een remise tegen Esipenko genoeg had om zijn voorsprong uit te diepen tot twee hele punten. Onze voorzichtige aanname halfweg dat enkel Caruana de leider nog enigszins zou kunnen verontrusten kon dus de prullenmand in: de Amerikaan verliest terrein en wordt bovendien bijgehaald door Giri. Die laatste wist de situatie weer uitstekend te waarderen: “Toen ik geboren werd, had ik nul-komma-nul kans om wereldkampioen te worden, nu ziet het er een heel stuk beter uit!”

Bij de dames haalde vooral Divya de rangschikking door elkaar. Ze kwam vanuit een verloren positie terug om leidster Muzychuk te verslaan, en gaf zo drie anderen de kans om aan te sluiten: Lagno, die Goryachkina versloeg, Zhu, die won van Tan, en Vaishali, met een remise tegen Assaubayeva. Met vijf op 1 na 8 ronden, het is niet bepaald wat je een gelopen race zou noemen. Laat staan dat we gaan spreken van wie al afgeschreven zou zijn (de nummers 6 en 7 volgen op één enkel punt, nummer 8 op twee).

In ronde 9 schudde Giri de zaken nog wat verder op, door Caruana zijn tweede nul op rij te bezorgen. Die mag nu wel een kruis maken over zijn ambities. Omdat Sindarov tegen Blübaum geheel onnodig een half punt liet liggen – i.p.v. de dames op het bord te houden voor een nagenoeg zekere winst liet hij een eindspel toe dat voor de Duitser zonder veel moeite te houden was – knabbelde Giri een kwartje af van zijn achterstand op de leider. Het epitheton “de enige die Sindarov nog stokken in de wielen kan steken” vond hij echter wat overtrokken: “Het is meer iets van eentje voorop en een hoop verliezers erachteraan, en ja, ik sta nu een ietsiepietsie voor op die andere verliezers.”  De anderen speelden remise en blijven dus op 3 of meer punten van Sindarov.

In de damesgroep viel het kwintet aan de kop uit elkaar, hoe kon het anders als niet iedereen remise speelde? Goryachkina en Assaubayeva deden wat wel, zonder veel tierlantijnen, net als Tan en Muzychuk, zij het dat de Oekraiense een uitstekende kans verprutste. Een opdoffer toch wel, na het debacle in de vorige ronde (gewonnen stelling verloren) nu een half debacle (gewonnen stelling remise). Het waren Vaishali (ten koste van Divya) en Zhu (ten nadele van Lagno) die de volle buit pakten én de leiding-met-twee. Muzychuk, twee ronden eerder nog alleen eerste, volgt op een half punt, Lagno en Divya op een heel, en Goryachkina en Assaubayeva op anderhalf. Enkel Tan, 2,5 punten in het krijt, mag redelijkerwijze alle hoop laten varen.

In ronde 10 nam Sindarov tegen Praggnanandhaa het halfje dat hij net wat domweg had ingeleverd gewoon terug, met een (tweede) zege, zijn 6^de inmiddels (een record!). De manier waarop mocht er zijn: een paardoffer op de 14^de zet, tegen twee pionnen plus een vijandige monarch zonder veel kleren aan. Toen Pragg op de 22^ste zet bovendien fataal mistastte (22. … Ld7??) wist de Oezbeekse jongeling feilloos de weg naar de winst te vinden. Opnieuw speelden alle anderen remise, zodat enkel Sindarov vooruitgang boekte en Praggnanandhaa terrein verloor.

Het damesheir was weer niet gespeend van dynamiek: Goryachkina en Assaubayeva vonden het tijd voor een inhaalbeweging en deden resp. Divya en Zhu in het zand bijten. Omdat Muzychuk en Vaishali het op remise hielden, werd laatstgenoemde alleen leidster, met een halfje vóór Zhu en Muzychuk. Lagno–Tan werd remise. Toch weer jojodag, kortom: de ene keer bengel je zowat achteraan, de andere keer wenkt eremetaal. Of omgekeerd.

Ronde 11. Gewonnen spel in theorie, maar één nederlaag en de achtervolgers hijgen je weer in de nek. Dat was de situatie voor Sindarov, met zwart tegen Caruana, die vast nog wel een eitje te pellen zou hebben met zijn Oezbeekse tegenstander. Die noemde het na afloop de zwaarste partij in zijn tornooi, maar had wel voortreffelijk standgehouden. Profiteren kon niemand, want alle partijen werden remise, al kwam Praggnanandhaa nog het dichtst bij een zege. De stand blijft ongewijzigd, Sindarov moet het nog drie partijen uithouden, Giri moet minstens twee keer meer winnen om hem nog in te halen.  

Weinig beweging bij de dames ook, met drie remises, maar wat in de overblijvende partij gebeurde, was des te significanter. Goryachkina moest immers de duimen leggen voor Vaishali, die haar eerste plaats met een halfje verstevigde tot een heel punt. Is dit de aanzet om de concurrentie definitief uit de wielen te rijden, de greep naar de macht waar we al zo lang op wachten? Niets is al zeker, maar we herinneren ons wel dat Vaishali ook in de vorige editie flink uitpakte in de tweede tornooihelft, met liefst 5 zeges achter elkaar. Toen werd ze gedeeld tweede, ergo: reden genoeg om haar ‘kandidatuur’ serieus te nemen. 

Ronde 12. 35 minuten volstonden voor Sindarov om de vrede te tekenen met Nakamura. Als voorbereiding had hij zowat alle varianten overlopen die nagenoeg geforceerd tot remise leiden: aan drie remises had hij genoeg, dus waarom risico’s lopen? Het werd nog iets leuker voor hem: Giri had winstkansen tegen Wei, maar kon die niet verzilveren, zodat Sindarov al zeker is van een play-off, mocht hij zijn laatste twee partijen verliezen. Ook de overige partijen werden remise, de laatste zege werd geboekt in ronde 10.

Een heel ander beeld bij de dames, waar de zaken opnieuw zo helder zijn als koffiedik. Er werd drie keer gescoord, en hoe! Zhu won het pleit (en ook de partij) tegen Vaishali en hees zich aldus mee op de eerste plaats. Weer met de voetjes op de grond, dacht de Indiase, maar ze  nam zich voor om te focussen op de volgende partij(en) en de nederlaag niet groter te maken dan ze was. Assaubayeva, nog niet zo lang geleden in de onderste regionen met anderhalf punt in het krijt, won van Lagno, en Divya, die even terug eremetaal in het vizier had, ging onderuit tegen de laatste, Tan, die haar eerste zege liet noteren. Muzychuk en Goryachkina deelden het punt. Na de zoveelste jojoreeks staan Zhu en Vaishali  een half punt voor Muzychuk en Assaubayeva en volgen Goryachkina en Lagno nog een punt verder. Voor Tan en Divya, twee punten achterstand met nog twee partijen te gaan, moet het al ongelooflijk meezitten als ze noch een play-off zouden halen, gesteld dat het theoretisch nog zou kunnen (wat ik nu even niet uitpluis). 

Ronde 13. Over de heren kunnen we kort zijn. Natuurlijk, vandaag stond de laatste klepper op het programma: Giri–Sindarov, oftewel de tweede tegen de eerste, waarbij eerstgenoemde moest winnen om theoretisch nog kans te maken op een play-off, terwijl laatstgenoemde genoeg had aan een halfje nu (R13) of straks (R14). Appeltje-eitje toch voor Sindarov, denk je dan, maar psychologisch zit het wellicht wel een tikkeltje anders: als hij nu verliest, wordt de laatste ronde ineens een stuk stressvoller. En dan weten we het nog niet helemaal …

Enfin, veel woorden om toch nog een zweem van spanning op te roepen, die we dan meteen ook weer mogen wegnemen: natuurlijk deed Giri zijn best, en even natuurlijk was dat niet genoeg om leider Sindarov nog in moeilijkheden te brengen: remise na 58 zetten, einde verhaal. Enkel Wei won deze ronde, van Esipenko, terwijl Caruana een kans liet liggen tegen Praggnanandhaa. Sindarov wint het tornooi met een ronde op overschot en verwerft daarmee het recht om wereldkampioen Gukesh uit te dagen om de wereldkroon.

Intussen ijverden de dames naarstig verder om hun eigen uitdaagster te vinden. Dat gebeurde niet zonder drama. Zhu zette Goryachkina zowat de hele tijd onder druk en leek op winst af te stevenen, maar vergooide het allemaal in één fatale 51^ste zet, waarna de Russische overnam en in een zet of zeven opgave afdwong. Geen van beiden was daarmee uitgeschakeld, maar er waren er enkelen vóór hen en ze hadden hun lot niet meer in eigen handen. Vaishali had het niet makkelijk tegen Tan, maar overleefde omdat de Chinese een paar keer spoken zag. Ze wordt echter niet alleen leidster na de misstap van Zhu, want Assaubayeva won voor de derde keer in vier partijen, nu van Muzychuk, die intussen nog maar een waterkans heeft om de begeerde eindwinst te pakken. Tot slot won Lagno nog van Divya, voor dezelfde waterkans. Van spanning gesproken! Vaishali en Assaubayeva leiden de dans, Zhu volgt op een half punt, Goryachkina, Muzychuk en Lagno op een heel. Zes van de acht participantes doen nog mee!

Ronde 14. De heren hoefden niet echt meer, en met name Sindarov ging tegen Wei niet tot het uiterste: in 8 minuten was de remise beklonken. Resultaat: Sindarov wint het tornooi met 10/14 (een record!), zes overwinningen (een record!), geen enkele nederlaag (nog gebeurd, maar het kan tellen), en speelt later dit jaar om de wereldtitel tegen Gukesh. Giri won nog van Blübaum, Caruana van Esipenko, en Praggnanandhaa en Nakamura deelden het punt.

De ontknoping bij de dames zou een ander paar mouwen zijn: omdat ze nog met zes kans maakten, was het niet denkbeeldig dat het tot een play-off  zou komen. Vreemd genoeg kwam het zover niet. Assaubayeva was met opponente Divya in een wilde partij verwikkeld die alle kanten kon opgaan, maar niettemin strandde in remise. Goryachkina versloeg Tan en vezekerde zich daarmee van een gedeelde 3^de plaats. Muzychuk en Zhu speelden ook remise, sowieso te weinig om nog in aanmerking te komen voor eindwinst. Ze werden respectievelijk 5^de en gedeeld 3^de. De beslissende partij was Vaishali–Lagno. De zwartspeelster, in winstdwang, schuwde de risico’s niet maar riep daardoor het onheil over zichzelf af. Vaishali ving uitstekend op en werkte de zaak netjes af: 1-0 én eindwinst én kersverse uitdaagster van wereldkampioene Ju. 

Enkele conclusies. Het Open tornooi was in zoverre verrassend dat niemand had zien aankomen hoe een jonge Oezbeek die pas een jaar of wat echt op het voorplan is gekomen de verzamelde tegenstand simpelweg in de prak zou spelen. Faut le faire. Dat belooft misschien wel voor het WK: kan een momenteel niet al te zeker ogende Gukesh deze jonge geweldenaar afhouden? Waar echter een winnaar is, zijn ook verliezers. In dit geval, six-seven, zou ik zeggen. Giri deed het nog fatsoenlijk – ongedeeld 2^de en net wat beter dan de andere verliezers, zoals hij het zelf ongeveer omschreef – maar het zou verrassend geweest zijn als hij nog beter had gedaan. De anderen stelden in min of meerdere mate teleur: ze braken minder potten dan ze hadden moeten breken of hadden weinig of niets in de pap te brokken. Ik had vooral van Caruana en Praggnanandhaa meer willen zien, al bleven die dan nog net wat minder onder de verwachtingen dan bij voorbeeld Nakamura. Wei zat redelijk op peil, Blübaum deed het iets beter dan verwacht (tja, 12 remises tegen vaak betere ELO’s) maar zonder ooit te sprankelen en Esipenko werd, niet zo verrassend, laatste.

Is dat nu de beste mix geweest om een waardige uitdager te genereren? Ik stel maar vast dat toppers zoals Abdusattorov, Keymer,  Arjun, Firouzja … ontbreken, zonder een deftige verantwoording (via één tornooi een plaats verdienen en verder weinig laten zien lijkt mij ook niet zo’n fantastisch criterium, terwijl het genoemde viertal grosso modo veel betere papieren kon voorleggen dan sommige deelnemers nu). De ideale mix of het ideale criterium bestaan natuurlijk niet, maar 5 plaatsen voor maar twee weliswaar belangwekkende tornooien en slechts 3 voor wie een heel jaar excelleert (oké, voor Nakamura klopt dat niet echt, maar daar kun je wat op bedenken) is, in mijn bescheiden ogen althans, NIET ideaal (Hallo, FIDE?). Het neemt niet weg dat we een impressionante uitdager hebben gekregen en een best spraakmakend tornooi.

Het selectieproces bij de dames verliep een tikkeltje anders, zodat dezelfde “kritiek” hier minder hout snijdt. Te meer omdat “toevallig schitteren” hier bijna wonderwel overeenkomt met “ook tot de echte wereldtop behoren”. Met de lijst van 1 april als uitgangspunt: enkel Lagno (nr. 11) en Vaishali (nr. 19) staan niet in de top 10, en het leuke is dan nog dat uitgerekend Vaishali, het laagste ELO, het tornooi wint. Haar deelname was ook niet een zaak van “toevallig schitteren”, want ze won het Grand Swiss tornooi twee keer op rij en behaalde in het vorige Kandidatentornooi al een gedeelde 2^de plaats. De enige twee die ik hier zie ontbreken, zijn Lei (nr. 2 nota bene), die een wisselvallig jaar achter de rug heeft en struikelde in de halve finales van de World Cup, en Humpy, die wel geplaatst was maar zich uit veiligheidsoverwegingen (oorlog Midden-Oosten) terugtrok, ten voordele van Muzychuk. Kortom, dit deelnemersveld was meer dan oké, om niet te zeggen, bijna ideaal, en de dames hebben er een bijzonder epische bedoening van gemaakt, met Homerische dan wel  Shakespeariaanse allures, naargelang uw voorkeur meer klassiek Grieks dan dito Engels is getint.

Oprispingen van teleurstelling zoals bij de heren zal ik hier niet zo snel formuleren. Natuurlijk speelde Tan, voormalig wereldkampioene en al twee keer extra om de wereldtitel strijdend, een ellendig tornooi, en misschien hadden we Goryachkina iets nadrukkelijker op het voorplan verwacht of heeft Zhu een gedoodverfde kans in extremis laten liggen, maar daarmee is eigenlijk alles (van wie-kon-beter) gezegd. Muzychuk en Lagno draaien al een tijd mee en zitten zo’n beetje in de altijd-net-niet(-meer)fase, en Divya zal nog groeien.

Tot slot: krijgen we straks één of twee nieuwe wereldkampioenen? Wat de heren betreft, ben ik geneigd om bij mijn eerdere voorspelling te blijven, zeker na zijn demonstratie in Cyprus: Sindarov zou weleens kunnen verrassen, maar ik schrijf Gukesh daarmee nog niet af. Het dames-WK wordt even interessant. Het is al jaren zo dat niemand Ju kan onttronen, maar ooit moet het lukken. Ik ben op z’n minst benieuwd naar hoe Vaishali het ervan af zal brengen, en of dit het ooit-moment wordt. Later dit jaar zullen we het vernemen, we houden u op de hoogte …   

Uitspraaktoetje. Ik zat afgelopen dinsdag na te praten over de voorbije schaakavond en toen de glorieuze eindwinnaar van het Kandidatentornooi ter sprake kwam, had mijn gesprekspartner het over “Sin-DAA-rof”, terwijl ik altijd al dacht en zei, zoals de meeste anderen: “SIN-da-rof”. Hoe moet het nu eigenlijk, als je het gewoon kunt vragen aan een of andere AI-slimmerd (in mijn geval: Copilot). De voornaam, Javokhir, klinkt als “Dja-VAA-kier” en de achternaam, Sindarov, als “Sin-DAA-raf”. Merk op dat de korte of lange “o” hier in de uitspraak telkens als “a” wordt weergegeven. ’t Is benaderend, dat wel, en verder zul je internationaal, in de niet-Oezbeekse media, maar weinigen zien of horen die het zullen doen zoals het eigenlijk hoort. U doet er dus mee wat u wil. After all: KAS-pa-rov/Kas-PAA-rov, po-TEEJ-tow / po-TAA-tow, six / seven ….