Acht op acht! Daar kun je doorgaans aardig mee buitenkomen, maar in het geval van Gukesh in Chennai lijkt stilletjes binnen blijven toch meer aangewezen: de wereldkampioen werd achtste op acht deelnemers, en qua aanloop naar de titelstrijd eind dit jaar voorspelt dat weinig goeds. Niet dat hij door deze en/of gene van het bord werd gespeeld, integendeel bijna, maar hij bestond het wel om gewonnen stellingen op het einde gewoon te verprutsen.  Als we dat extrapoleren naar de komende WK-kamp met Sindarov, dan komt hij in de betere stelling of houdt hij netjes stand tot in het 4^de uur, en dan gaat hij geheel op eigen kracht de boot in. Niet meegerekend in deze prognose: Sindarov die hem x aantal keren overspeelt en het dan niet verprutst. Gelukkig, mogen we hopen, zijn extrapolaties en prognoses vaak niet veel beter dan de voorspellingen van Nostradamus of Madame Soleil, remember Ding, die, wegens een gans jaar niet gespeeld dan wel ondermaats, voor de kamp met Gukesh kanslozer dan kansloos werd geacht.

Quantbox Chennai Grand Masters 2026 werd uiteindelijk gewonnen door Firouzja, die 4,5/7 scoorde, met 2 winstpartijen (tegen Pranesh en Gukesh) en 5 remises. Het brengt de Franse Iraniër weer in de top 10. Ietwat verrassend snoepte Andreikin in extremis de 2^de plaats weg (4/7), door in ronde 7 Abdusattorov te verslaan en daarmee de remiserende Arjun bij te benen én gelijk te overvleugelen middels betere scheidingspunten. Het drietal Abdusattorov, Pranesh en Nihal bezette de 4^de tot 7^de plek (3,5/7), en ze behaalden alle drie maar één winstpartij, maar leden ieder ook maar één nederlaag. Niet bepaald verrassend met een 50%-score. Niemann werd 7de (3/7) na 6 remises en één oplawaai vanwege Arjun. Zoals al ingeleid finishte de wereldkampioen als laatste (2/7), met 4 remises en 3 nullen. Wereldtoppers die op 7 partijen – het was een enkelvoudige round robin – drie keer in het zand bijten, kun je als het ware op één hand tellen, zo weinig alledaags is wat Gukesh in Chennai deed. In de live ratings blijft hij nauwelijks boven 2700, en staat hij nota bene 31^ste. Ik weet niet zo gauw welke champ hem dat ooit voordeed (Ding bv. viel nooit zover terug).  

Ik liet echter al verstaan dat het venijn meestal in de staart zat. Nadat Nihal hem in de 1ste ronde verraste met een ietwat ongewone Pirc en Gukesh niet zonder moeite zijn vel kon redden, liep het een eerste keer mis tegen de latere tornooiwinnaar, Firouzja. Opnieuw kwam hij zwaar onder druk, zowel op het bord als op de klok. Op de 29^ste zet ging hij in de fout, maar Firouzja, zelf schaars met tijd bedeeld, wist de kans niet helemaal te grijpen en het ging van ‘wellicht gewonnen’ naar ‘toch gelijk’ en omgekeerd. Tot Gukesh finaal de remise vergooide. Al bij al niet de meest tragische van zijn drie nederlagen, ook wereldkampioenen verliezen al eens een partij.

Het ergste moest echter nog komen. Fast forward naar de 5^de ronde, tegen Arjun, op dat moment volop verwikkeld in de strijd om de eerste plek, op een halfje van koploper Firouzja. Gukesh had een verrassing klaar in de opening (9. Ph3, waardoor pion h4 en prise kwam te staan) en leek algauw de de zwarte koningsloper op te sluiten voor consumptie (11. g5), maar na het onmiddellijke 11. … Pe7 (in feite het verkeerde paard: geboden was 11. … Pf8) verzonk hij langdurig in bedenktijd (stelling na 11. … Pe7), de kiem van het drama dat zich zou ontvouwen.  

Uiteindelijk ging de loper niet gewoon de doos in, maar wit kwam almaar beter te staan, terwijl Arjun hoe langer hoe minder het hout zag waarvan hij pijlen had moeten maken. Na een zet of 22 stond Gukesh goed en wel gewonnen, al zou de winstweg nog tijd en geduld vergen. Even later, de tijdcontrole (geen increment voor de 41^ste zet) was nog een heel eind weg, de beschikbare tijd daarentegen bijna opgebruikt, gooide de wereldkampioen eerst alle voordeel weg en vervolgens, in plaats van de vele kansen op remise te benutten, ijlde hij zichzelf de vernieling in. De finale fout (zie stelling na 53 zetten) was 54. Tf5+?:   

Met 54. Kf1 was de partij objectief nog te redden, al geldt hier misschien wel het Cruijffiaanse “Je gaat het pas zien als je het doorhebt”. Hoe dan ook, na 54. … Kd4, is de zwarte K een stap eerder waar hij moet zijn om de partij te beslissen (m.b. e2, wat niet had gekund als de witte K meteen naar f1 was gegaan.

Oké, je wint bijna een partij lang, maar omdat je te veel tijd hebt verbruikt en niet wil inzien wanneer het nog kan dat de winst alweer verzwonden is, ga je alsnog de boot in. Dat is hard, zeker als het al je tweede nul is in vijf partijen. Maar niets zo jammerlijk dat het niet nog jammerlijker kan. Welgeteld één ronde later (de voorlaatste dus) is Pranesh (laagste ELO) de tegenstander en verliest Gukesh (nu met zwart) alweer vanuit een gewonnen stelling. Pranesh had hem in de Caro-Kann willen verrassen met het zelden gespeelde 6. h4, maar kreeg algauw lik op stuk: Gukesh trekt de partij naar zich toe, en Pranesh besluit snel te gaan spelen (“De klok is nog mijn enige kans!”). En ja, opnieuw geraakt Gukesh in de knoop met zijn time management, verkwanselt hij de winst en kan hij tot slot ook de vele wegen  naar remise niet meer vinden. Hoe maak je dat weer goed, luttele maanden voor je je kroon moet verdedigen?

Er is ook weer ANDER NIEUWS.

Ik had het niet bepaald zien aankomen, maar in het intussen 21^ste sanctiepakket van de EU richting Rusland, behoort ook FIDE-voorzitter Dvorkovich tot de geviseerde personen, vanwege: “het steunen van acties of beleid dat de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, of de stabiliteit of veiligheid in Oekraïne ondermijnt of bedreigt”. Dvorkovich had vooraf al laten weten dat hij in zo’n geval meteen een stap opzij zou doen en plaatsmaken voor zijn vicevoorzitter, Anand. Dat heeft hij ook stante pede gedaan, al betekent dat niet dat hij de beslissing van de EU niet zal aanvechten en tutti quanti, maar daar moet FIDE dan niet onder lijden. Hoe dan ook – in september zit de huidige termijn erop en zijn er verkiezingen – is de kans klein (lees: onbestaande) dat Dvorkovich nog een keer de FIDE zal mogen leiden.

Bij mijn weten waren er, naast Dvorkovich, die zichzelf nogmaals had willen opvolgen, al twee andere kandidaat-voorzitters bekend, m.n. Wadim Rosenstein, met de Chinese zakenman Gordon Tang als running mate, en Jan Henric Buettner (Büttner), die in FIDE-zee gaat met IM Malcolm Pein. Rosenstein, nota bene geboren in Oekraïne en nota nog extra bene van gemengd Oekraïens-Russische origine, is (intussen) een Duitse zakenman, bekend van WR Chess, en/of als organisator en sponsor van schaakevenementen. Buettner is een Duitse ondernemer die in 2024 zijn intrede in de schaakwereld deed middels het organiseren van Freestyle Chess-evenementen en het daarvoor aan de stok kreeg met FIDE, omdat die materie de wereldschaakbond zou toebehoren. Voor wie even de terminologische draad zou kwijt zijn: Freestyle Chess aka FischerRandom aka Chess960 is de schaakvariant waarbij de stukken van de eerste/laatste rij in een (bijna volstrekt) willekeurige volgorde worden geplaatst, wat 960 mogelijke beginposities oplevert.

Maar mijn weten was beperkter dan ik kon bevroeden, want nu lees ik plots dat ook ene Kirsan Ilyumzhinov, jawel, voormalig FIDE-voorzitter (1995-2018), een gooi wil doen naar het voorzitterschap. De man is een Russisch oligarch, oud-president van de Russische autonome republiek Kalmukkië (1993-2010), die destijds de plaatselijk grondwet afschafte ten voordele van de “Dictatuur van het Gezonde Verstand”. Dat laatste had/heeft hij net niet in overvloed, maar passons, deze man is het niet waard om er veel woorden aan vuil te maken. Zijn kandidatuur zou overigens gesteund worden door Rusland, waar men ondanks ‘s mans wanbeleid nog niet blijkt door te hebben wat voor vlees men in de kuip heeft (of misschien net wel). Overigens is de Russische Schaakfederatie nog altijd geschorst, en dat zegt dan weer een en ander over de geloofwaardigheid van deze kandidatuur. Is hij trouwens al vrijgesproken van de sancties die destijds tegen hem liepen?

Wat ik ook lees, maar dit valt onder de meer realistische mogelijkheden, is dat er zich nog een kandidaat heeft aangediend, met name de steenrijke ondernemer en financier Timur Turlov, geboren in Moskou, intussen ingezetene van Kazachstan. Die zou met Anand als tweede man kandideren, hoewel de Indiër in tempore non suspecto had laten verstaan dat hij in september zou stoppen met officiële functies in FIDE. Het wegvallen van Dvorkovich heeft hem kennelijk op andere gedachten gebracht. Turlov woont sinds 2011 in Kazachstan en gaf in 2022 zijn Russisch staatsburgerschap op (alsmede dat van het Caraïbische Saint Kitts and Nevis, wat hij ook bleek te hebben), na de Russische invasie van Oekraïne, om Kazachs staatsburger te worden. In 2023 werd hij voorzitter van de Kazachse Schaakfederatie en hij staat ook aan het hoofd van de nieuw opgerichte Internationale Schoolschaakfederatie (ISCF).

Opvallend aan al die kandidaturen: ze hebben allemaal iets met Rusland en/of Oerkraïne te maken, en soms met beide. En ze hebben allemaal veel … veel geld. 

Ander ‘politiek’ nieuws dat ook een vermelding verdient: de nieuwe Hongaarse premier, Péter Magyar, die vastbesloten is om schoon schip te maken in Hongarije en de democratische afbraak tijdens het 16-jarig regime van zijn radicaal-rechtse[1] voorganger Viktor Orbán terug te draaien, heeft Judit Polgár aangezocht als kandidate voor het presidentschap. De vorige president, mannetje van Orbán, werd zo goed als gedwongen om zijn eigen ontslag te ondertekenen en Polgár zou, als politiek totaal onafhankelijk,een ideale, het land verzoenende of verbindende keuze kunnen zijn. Goed geprobeerd, maar dat zag Polgár toch niet goed zitten: “Ik voel me niet sterk genoeg om de historische verantwoordelijkheid op me te nemen om een ​​verdeelde natie te verenigen, en daarom kan ik het verzoek niet accepteren.” Ze hoopte wel dat een andere onafhankelijke kandidaat kon worden aangeduid.     

Als uitsmijter terug naar schaak, met Alice Lee. Die nog maar 16-jarige Amerikaanse tiener is al even doende in de categorie aanstormend talent. Ze is de jongste Amerikaanse WIM aller tijden en 3^de jongste wereldwijd, ze won drie keer na elkaar de Women’s American Cup (een bekertornooi voor de acht – in principe – sterkste speelsters van het land, met zgn. dubbele eliminatie), ze werd drie keer jeugdwereldkampioene en ze won al twee keer een medaille op de Olympiade. Onlangs zorgde ze voor een opmerkelijk nieuw explootje. In de kwartfinale van het Women’s Speed Chess Championship – niet het soort evenement waar ik doorgaans/graag over bericht, maar goed voor één keer – versloeg ze wereldkampioene Ju, niet bepaald een kneusje in het snelschaak, om niet te zeggen: integendeel, want ze verloor nog nooit een match in dit kampioenschap en won de twee vorige edities. En Lee won overtuigend: ze zegevierde in de drie onderdelen (blitz: 5+1, fast blitz: 3+1, bullet: 1+1), met respectievelijk 3-1, 3,5-1,5 en 3-1, goed voor een eindscore van 9,5-3,5. We gaan hier natuurlijk niet zeggen (zoals mutatis mutandis bij Gukesh): Ai, Ju, dat belooft voor de komende WK-kamp met Vaishali, want daarvoor kan dit snelgedoe nauwelijks als significant gelden, maar Lee heeft wel iets gedaan wat niemand tot nu toe was gelukt. Geef dat kind nog een jaartje of vijf, en wie weet waar ze dan zit?        

[1] Met een streepje, volgens de GB-spelling, in tegenstelling tot extreemrechts, ook als is er, als u het mij vraagt, inhoudelijk weinig of geen verschil. Vaak is radicaal-rechts alleen maar een eufemisme voor extreemrechts: het klinkt alvast een stukje salonfähiger.