Haal een schaakbord boven op een terras en binnen tien minuten staan drie mensen toe te kijken. Het is een spel waar acht- tot tachtigjarigen elkaar zonder handicap in kunnen bekampen. Het overstijgt moeiteloos landsgrenzen en de kloof tussen rijk en arm. Maar sla je er onze kwaliteitskranten op na, vind je nergens een letter over de partij van gisteren, geen schaakprobleem tussen de elfendertig sudoku’s, geen columnist die uitlegt waarom een wedstrijd belangrijk is. Vreemd net nu een sport populairder is dan ooit.
De Belgische schaakfederatie zag het aantal leden de laatste jaren spectaculair groeien en tienduizenden Belgen hebben een chess.com-account en spelen dagelijks een potje. De coronapandemie en de Netflix-reeks “The Queen’s Gambit” waren belangrijke aanjagers voor deze nieuwe populariteit en groei. Die houden verder aan via contentmakers als Gothamchess en Anna Cramling die via YouTube, Twitch en TikTok een hele nieuwe generatie aanboren en warm maken voor het eeuwenoude spel. Snellere speelvormen en spannendere puntentellingen helpen om schaken geschikter te maken voor een jonger en digitaler publiek. Laat dit nu net het publiek zijn waar kranten naar op zoek zijn.
In België kennen we helaas geen traditie van schaakrubrieken zoals in Nederland waar NRC, Volkskrant en Parool decennialang een schaakrubriek hadden. Zelfs Nederland, het gidsland, zag de afgelopen jaren menig rubriek wegvallen. Waarom zou een Vlaamse krant in hemelsnaam dan willen beginnen aan een schaakrubriek?
Ik denk niet dat het onderwerp zozeer het probleem is, maar wel de typische oude rubriek met partijnotaties in een algebraïsche taal (“1. e4 e5 2. Pf3”). Dit spreekt slechts tot de verbeelding van weinigen die al diep in de schaakwereld zitten en is een format dat past bij lezers van de papieren krant met een vast ritueel bij hun ochtendkrant. Vandaag lezen mensen anders, maar ook daar liggen er zeker kansen voor journalistiek over schaken. Denk maar aan verhalen over jonge wonderkinderen, over de psychologie van tijdnood bij blitz-partijen of over de rel rond vermeende cheating in de top die de schaakwereld verscheurt. Wat kan schaken betekenen voor kinderen met autisme of ADHD? Dat zijn allemaal menselijke verhalen die het verdienen om verteld te worden en die toevallig over een schaakbord gaan.
Als huisarts zie ik dagelijks wat gestructureerd denken onder druk met mensen doet, op en naast het bord. Ik zie ook hoe snel een spel dat ooit als saai gold, weer een generatie in zijn greep krijgt zodra iemand het toegankelijk vertelt in plaats van technisch. Dat is precies waarom ik denk dat er ruimte is voor schaakjournalistiek in onze kranten: niet als nostalgische knipoog naar een verdwenen rubriek, maar als een nieuw verhaal over een sport die springlevend is en waarvan de lezers alleen nog moeten ontdekken dat ze hem interessant vinden.
Vlaanderen telt duizenden schakers en tienduizenden mensen die online partijen spelen. Schaken is een sport in volle groei. Het enige wat ontbreekt, is een krant die het verhaal wil vertellen.
Mooi geschreven en inderdaad goed geschreven artikels zonder partijnotaties kunnen aantrekkelijk zijn en niet alleen voor mensen die al schaken. De schaakwereld heeft immers zovele boeiende aspecten.
Vroeger was er in ´De Standaard ´ de schaakrubriek geschreven door Aad Van Maanen.
Ook vroeger,lang geleden,was er in ´De Nieuwe Gazet ´ de schaakrubriek van Billy Coosemans.Ook vroeger waren er in de krant ´Gazet van Antwerpen ´´ de schaakrubrieken van Paul Van Herck en Richard Meulders.(in de jaren tachtig van de vorige eeuw).
En nog vroeger was er in ´´De Volkdgazet ´´ de schaakrubriek van Julien Vandiest.
Een paar jaren geleden verdween in ´´De Volkskrant ´ in Nederland de schaakrubriek van Gert Ligterink.
Helaas zijn die allemaal met de tijd verdwenen.
We weten ook niet waarom.
Mooi overzicht, Patrik, in onze club hadden we vroeger de maandelijkse Schakel, waarin geregeld werd verwezen naar de krantenrubrieken die je daar opnoemt. In Gazet Van Antwerpen had wijlen Eduouard Van Bouwel bovendien een damrubriek (hij kon niet enkel schaken maar was ook Belgisch kampioen sneldammen). De krant publiceerde ook een rubriek voor bridge-spelers. Al die rubrieken zijn met de jaren verdwenen, wat inderdaad jammer is.
In het boek “De Koning – schaakstukken”, samengesteld en ingeleid door Tim Krabbé en Max Pam zijn een 160-tal kranten- en tijdschriftartikelen gebundeld van GM en journalist Jan-Hein Donner.
Uitgeverij Bert Bakker 2002
Mocht je fan zijn van de eigenzinnige en controversiële (schaak)stijl van Donner is er ook nog
“Na mijn dood geschreven – alle stukjes uit NRC-Handelsblad met een voorwoord van Renate Rubinstein” (niet schaak gerelateerd)
Uitgeverij Bert Bakker 1989